Dwie bitwy. Mozgawa 13 IX 1195 – Zawichost 19 VI 1205

Autorka podjęła się przedstawienia dwóch nieco zapomnianych bitew polskiego średniowiecza: nad Mozgawą i pod Zawichostem. Obie pretendowały do wielkich i krwawych starć doby rozbicia dzielnicowego, gdzie oprócz rycerskiej polała się też krew książęca. Autorka przedstawia koncepcje obu starć w kontekście ważnych ówczesnych wydarzeń politycznych, gdzie polityka wschodnia państwa polskiego, wchodząca na nowe tory rywalizacji z Węgrami, przeżywała swoiste apogeum w postaci militarnego starcia z Rusią i sukcesu pod Zawichostem. Z drugiej strony napięcia wewnątrz dynastyczne kierowały księstwa polskie na drogę rozbicia dzielnicowego, z którego – jak się wówczas wydawało – nie sposób było wyjść nie naraziwszy się na konflikt z piastowskimi krewniakami.

Autorka w ciekawy sposób przedstawiła relacje polsko-ruskie, nie zawsze dobre, nierzadko burzliwe, prawie zawsze okraszone jakimś nietrwałym sojuszem, a które doprowadziły ostatecznie do wspomnianego starcia pod Zawichostem.

Zaletą pracy jest zwięzła narracja, przeplatana wątkami osobistymi z życia władców polskich – jak chociażby ukazanie przyczyn konfliktu Władysława II z braćmi juniorami – i roli żony tego pierwszego – Agnieszki w zaognianiu sytuacji. Te anegdoty ukazane na tle ogólniejszych, ważniejszych wydarzeń pokazują świetny warsztat naukowy Autorki, która potrafiła przełamać sążniste teksty o polityce Piastów czy o uzbrojeniu z wątkami osobistymi wodzów czy to z pola walki czy nawet małżeńskiej alkowy... (z rec. dra hab. Mariana Małeckiego, prof. UJ)

Agnieszka Teterycz-Puzio (1971), dr hab. prof. Akademii Pomorskiej w Słupsku, na której to uczelni wykłada historię. Autorka licznych artykułów, kilku biografii polskich władców średniowiecznych (Henryka Sandomierskiego, Konrada I Mazowieckiego, Bolesława I mazowieckiego) oraz książek: „Geneza województwa sandomierskiego. Terytorium i miejsce w strukturze państwa polskiego w średniowieczu”; „Na rozstajnych drogach. Mazowsze a Małopolska w latach 1138–1313”; „Piastowskie księżne regentki. O utrzymanie władzy dla synów (koniec XII – początek XIV w.)”; „Polscy krzyżowcy i Zamachy na Piastów”.