Czardasz z mangalicą

Polacy kochają Węgrów, choć właściwie nie bardzo wiedzą
dlaczego. Krzysztof Varga, w którego żyłach płynie półwęgierska,
półpolska krew, doskonale więc nadaje się do tego, by ów fenomen
zgłębić. 'Czardasz z mangalicą' to ballada o podróży sentymentalnej,
która dla czytelnika ma wartość antropologicznych badań terenowych.

To także znakomita zachęta do poznania specyficznej mieszanki narodowo-kulinarnej,
do zajrzenia w bogracze, w których bulgoczą halászlé czy gulyásleves przyprawione
nostalgią i tęsknotą za utraconą wielkością. Nad kociołkami
z zupą wspomina się pierwszą wojnę światową i przepijając
palinką, rozpacza nad trianońską klęską. Dla Węgrów
nie ma znaczenia, że od tamtych wydarzeń minęło już z górą
dziewięćdziesiąt lat. Jak pisze Varga, „tylko serbskie umiłowanie
klęski jest większe niż węgierskie, a węgierskie większe
niż polskie, a polskie jest ogromne”.

Spokojna nuda monotonnego krajobrazu, ogromne przestrzenie małego kraju, ozłocone
kukurydzą, słonecznikami i rzepakiem. A w tle stukot raciczek mangalicy
— endemicznej świni, doskonałej na paprykowaną słoninę.

'Varga pożera świat – nie jeden świat, dwa od razu, bo jednego
mu mało. Pożera Węgrów i Polaków za jednym zamachem, jak wariat się
rzuca, jedzie setki kilometrów, żeby się dorwać do węgierskiej
słoniny, żeby wina się nachłeptać, żeby popatrzeć,
jak zupę stadnie gotują na rynku, i – zdarzy się czasem –
rozwali się po drodze. Ale nienażarty jest i jedzie dalej. W uniesieniu
grzebie się w przeszłościach, w melancholiach, w nostalgiach i fantasmagoriach.
O Węgrach u niego czytam, ale im dużej się tym Węgrom przyglądam,
tym mocniejsze żywię przekonanie, że śmieję się z
nas samych. Bierzcie i jedzcie, oto jest wam dane: Varga najlepszym wydaniu. Gulasz
z jedynego takiego zwierza.'

Wojciech Nowicki